پاسداران، بوستان هشتم
021-22797689
پاسداران بوستان هشتم
جستجو

تعریف و راه های درمان اختلال نافرمانی مقابله ای ODD

تعریف و راه های درمان اختلال نافرمانی مقابله ای ODD

اختلالات روحی و روانی انواع گوناگونی دارند که سبب می گردد شخص رفتار نامتعارفی از خود نشان دهد. بعضی از این اختلالات بایستی به سرعت درمان گردد؛ چون سبب بروز مشکلات بزرگتری خواهند شد. اختلال نافرمانی مقابله ای نیز نوعی از این اختلالات روانی است که توصیه می شود زودتر تشخیص و درمان شود.

اختلال نافرمانی مقابله ای ODD معمولا در کودکان مشاهده می گردد؛ البته این اختلال در بعضی از بزرگسالان نیز وجود دارد. به این ترتیب افراد بایستی این بیماری را به خوبی شناخته و در صورت وجود این اختلال در خود یا کودکشان نسبت به درمان به موقع آن اقدام نمایند.

در این مقاله از سایت موسسه روانشناسی حس تحول  اختلال نافرمانی مقابله ای در کودکان و بزرگسالان به طور کامل توضیح داده و نحوه درمان آن به شما گفته می شود، لذا در صورتی که پاسخ خود را در رابطه با این اختلال بعد از مطالعه این مقاله دریافت نکردید، می توانید برای دریافت نوبت مشاوره با ما تماس بگیرید.

تعریف اختلال نافرمانی مقابله ای ODD

اختلال نافرمانی مقابله ای (Oppositional defiant disorder) یک نوع اختلال رفتاری می باشد، که اغلب در کودکان مشاهده می گردد. اغلب کودکانی که به این اختلال مبتلا هستند، در مقابل افرادی که در موضع قدرت هستند، رفتارهایی همراه با خشونت، نافرمانی، لجبازی و خشم از خود بروز می دهند.

این کودکان نسبت به واکنش دیگران خیلی حساس بوده و در مقابل دستورها و درخواست های دیگران مقاومت زیادی از خود نشان می دهند. این کودکان ممکن است در جمع دوستان، خانواده، هم کلاسی ها و حتی در سنین بالاتر در محیط کار نیز مشکلات بسیاری برای خود درست می کنند.

البته بایستی توجه داشت که هنگامی این رفتارها دلیلی بر اختلال نافرمانی مقابله ای تلقی می گردند که فرد 6 ماه به طور مداوم  این رفتار  ها را  ادامه دهد. البته در بعضی از کودکان مشاهده می گردد که آنها در برخورد با دیگران رفتار هایی کاملا طبیعی و مناسب دارند؛ اما در مقابل والدین خود نافرمان هستند.

علل اختلال نافرمانی مقابله ای (Oppositional defiant disorder)

بر اساس تحقیقات انجام شده، این اختلال بیشتر از محیط و عوامل محیطی ناشی می شود. در حالت کلی علت بروز  اختلال نافرمانی مقابله ای عوامل زیر می باشد:

  • عوامل فیزیولوژیکی

بعضی از نقایص در بخش هایی از مغز سبب بروز اختلالاتی در رفتار کودکان می شوند. یعنی زمانی که انتقال دهنده های عصبی دچار مشکل شوند، پیام ها به درستی به مغز ارسال نمی گردد و فرد توانایی کنترل خشم خود را نخواهد داشت.

  • عوامل عصبی

نقص و آسیب دیدگی در مغز نیز می تواند باعث بروز  اختلال نافرمانی مقابله ای شود. مطابق تصویربرداری هایی که از مغز کودکان مبتلا به ODD انجام گرفته، دیده شده در قسمتی از مغز که مسئول استدلال، قضاوت و کنترل تکانه می باشد، آسیب دیدگی وجود دارد.

  • عوامل ژنتیکی

تحقیقات نشان می دهد 50٪ یا بیشتر  رفتار  های ضد اجتماعی در مردان و  زنان از طریق ارث به آنها منتقل شده است.

  • تغذیه نامناسب در دوران بارداری

عواملی مثل سوء تغذیه، به خصوص کمبود پروتئین، مسمومیت با سرب یا قرار گرفتن در معرض سرب، استفاده از  الکل و مواد مخدر در  زمان بارداری می تواند خطر ابتلا به اختلال نافرمانی مقابله ای را افزایش دهد.

  • عوامل محیطی

عوامل محیطی و شیوه های تربیتی در بروز اختلال نافرمانی مقابله ای نقش بسیار پر رنگی دارند. از جمله عوامل محیطی تاثیرگذار می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • قانون ها و درخواست های متناقض والدین و یا عدم هماهنگی تربیتی والدین که سبب تناقض در تربیت کودک می شوند.
  • عدم توجه و محبت به کودک و نادیده گرفتن او.
  • تنبیه کودک به طور مکرر بدون اینکه توضیح منطقی به او داده شود.
  • محیط زندگی پر تنش.
  • دعوا های بین والدین.
  • پرخاشگری والدین.
  • روش های تربیتی سختگیرانه والدین.

علائم اختلال نافرمانی مقابله ای

کسانی که به این اختلال مبتلا هستند، علائم گوناگونی را از خود نشان می دهند. از جمله علائم و نشانه های اختلال نافرمانی مقابله ای می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • گاهی کارهایی انجام می دهند، که عمدا کسی را ناراحت کنند.
  • به خاطر اشتباهات خود، دیگران را مقصر می دانند و آنها را سرزنش می کنند.
  • در زمان ناراحتی و عصبانیت از الفاظ نامناسب استفاده می کنند.
  • این کودکان خشمگین و کینه جو هستند و لجبازی زیادی از خود نشان می دهند.
  • در صورتی که رفتارهای این کودکان گسترش یابد، امکان دارد دچار اختلال سلوک نیز شوند.
  • این کودکان خیلی زود از کوره در می روند و از هر چیز کوچک و بزرگی عصبانی می شوند.
  • کودکانی که به اختلال نافرمانی مقابله ای مبتلا هستند، با بزرگسالان خود همواره جر و بحث می کنند و قانون شکنی می کنند.
  • این افراد زودرنج و حساس هستند و از هر چیزی ناراحت می شوند.

علل بروز  اختلال نافرمانی مقابله ای در کودکان

محققان با دو نظریه، دلیل اختلال نافرمانی مقابله ای در کودکان را توضیح می دهند:

  • تئوری یادگیری

نشانه های منفی رفتار نافرمانی به تدریج توسط کودک یاد گرفته شده و با رفتارهایی که در محیط می بیند، تقویت شده است. با تقویت منفی این رفتارها کودک به تدریج یاد می گیرد هر چه را که می خواهد، با بروز رفتارهای نافرمانی به دست بیاورد.

  • تئوری پیشرفت

این اختلال  می تواند در اثر یادگیری استقلال از والدین در دوران کودکی به وجود می آید.

شیوع اختلال نافرمانی مقابله ای

شیوع این اختلال 1٪ تا 11٪  درصد از  افراد را شامل می شود؛ ولی شیوع متوسط تقریباً 3.3٪ می باشد. بایستی اشاره کنیم که جنسیت در بروز آن نقش زیادی دارد؛ این اختلال در پسرها شایع تر می باشد و در دختران نیز پس از بلوغ بیشتر می گردد.

این اختلال قبل از 8 سالگی بروز می یابد و در سال های بعد از دبستان توسعه می یابد. بروز  اختلال نافرمانی مقابله ای در اوایل بزرگسالی به ندرت دیده می شود، اما امکان ابتلا به این اختلال روانی در سنین بزرگسالی غیر ممکن نیست .

پیشگیری از ابتلا به  ODD

همانگونه که اشاره نمودیم، دلیل دقیق این اختلال مشخص نمی باشد ولی می توان با رویکردهای خاصی از وقوع آن جلوگیری نمود. با برنامه های مداخله اولیه از جمله آموزش مهارت های اجتماعی و مهارت کنترل خشم در کودکان و نوجوانان، به جلوگیری از رفتارهای قلدرمآبانه و کاهش رفتارهای مشکل زا کمک نمایید.

والدین نیز بایستی آموزش ببینند تا رفتارهای فرزند خود را به خوبی مدیریت نمایند و روش های مثبت تشویق و تنبیه را بیاموزند.

چه کودکانی در معرض  ابتلا به اختلال نافرمانی مقابله ای هستند؟

این اختلال در پسرها بیشتر شایع می باشد. کودکانی که مشکلات زیر را دارند، بیشتر از بقیه در معرض این اختلال قرار دارند:

درمان اختلال نافرمانی مقابله ای

راه های درمان اختلال نافرمانی مقابله ای

والدین برای درمان اختلال نافرمانی مقابله ای کودکشان و یا یک فرد بزرگسال برای درمان این اختلال در خود، بایستی هر چه سریع تر اقدام کنند؛ زیرا این مشکل می تواند سبب منزوی شدن فرد از جمع های گوناگون شده و او را به سمت اضطراب و افسردگی بکشاند.

همینطور می تواند سبب بروز بیماری های جسمی و یا خودکشی در فرد گردد. به این ترتیب کسانی که با این اختلال روبرو هستند، برای درمان آن بایستی به یک درمانگر خوب مراجعه نمایند.

روش های درمان بیماری نافرمانی مقابله ای به صورت زیر می باشد:

  • آگاهی از استراتژی های مدیریت اختلال نافرمانی مقابله ای در بزرگسالان

بزرگسالانی که به این اختلال مبتلا هستند، می توانند با توجه به برخی استراتژی ها، این اختلال را در خود مدیریت نمایند. این استراتژی ها عبارتند از:

  • فعالیت های آزادسازی استرس مثل ورزش
  • قبول کردن مسئولیت کارها و رفتارهای خود
  • استفاده از راه های کاهش اضطراب مثل تنفس عمیق که به کاهش عصبانیت نیز کمک می نماید.
  • گروه درمانی

گروه بندی بیماران سبب می گردد که آنها در کنار همدیگر روش های درست ارتباط و مهارت های اجتماعی را بیاموزند. به این ترتیب روش گروه درمانی بسیار مفید واقع می شود.

  • رفتار درمانی فردی

یک درمانگر سعی می کند تا موارد زیر را به فرد آموزش دهد.

  • مهارت های حل مسئله
  • مهارت مدیریت عصبانیت
  • مهارت ارتباطی
  • کنترل برانگیختگی

دارودرمانی

دارودرمانی به طور مستقیم بر روی این بیماری تاثیری ندارد و تنها آسیب های ناشی از آن را درمان می کند.

  • خانواده درمانی

در خانواده درمانی، درمانگر کل خانواده بیمار را مورد بررسی قرار می دهد تا با ایجاد تغییراتی در خانواده به درمان فرد کمک نماید. در حقیقت خانواده با راه های حمایت از فرد بیمار و استراتژی های درمان آشنا می شوند.

اختلال نافرمانی مقابله ای در بزرگسالان

اختلال نافرمانی مقابله ای می تواند تا بزرگسالی نیز ادامه داشته باشد. این اختلال در افراد بزرگسال به صورت زیر خود را نشان می دهد:

  • افراد را به علت اشتباهات یا رفتار بدشان مدام سرزنش می کنند.
  • به راحتی توسط دیگران اذیت می شوند.
  • در برابر بی عدالتی به شدت عصبانی می شوند.
  • کینه توز و انتقام جو هستند.
  • این افراد در اکثر اوقات بسیار عصبانی هستند و این عصبانیت از کنترل آنها خارج می شود.
  • با افراد خانواده و همکاران در بیشتر مواقع بحث و جدل می کنند.
  • از رعایت قوانین آگاهانه و به طور فعال سرپیچی می کنند.
  • به طور عامیانه مردم را اذیت می کنند.
سخن آخر

یکی از اختلالات روانی که در کودکان بیشتر مشاهده می گردد، اختلال نافرمانی مقابله ای (Oppositional defiant disorder) می باشد. این اختلال سبب می گردد که کودک نسبت رفتاری پرخاشگرانه، لجباز و قانون شکن داشته باشد.

چنانچه این اختلال در کودکی درمان نگردد، در بزرگسالی نیز تاثیرات خود را بر زندگی فرد خواهد گذاشت و امکان دارد که فرد تا مرحله افسردگی نیز پیش برود. به این ترتیب بهتر است با مشاهده علائم این بیماری در کودک خود، سریع به یک درمانگر مراجعه نمایید. برای مراجعه به یک درمانگر خوب در تهران توصیه می شود به مرکز روانشناسی حس تحول واقع در پاسداران مراجعه بفرمایید.

مقالات مرتبط
پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.قسمتهای مورد نیاز علامت گذاری شده اند *