گاهی صحبت کردن درباره مشکلات در یک جلسه فردی کافی نیست و فرد نیاز دارد تجربه ارتباط با دیگران، شنیده شدن، دریافت بازخورد و شناخت الگوهای رفتاری خود را نیز در یک فضای درمانی تجربه کند.
گروه درمانی یکی از روشهای رواندرمانی است که در آن چند نفر با هدف یا دغدغههای مرتبط، تحت هدایت یک متخصص سلامت روان در جلسات منظم شرکت میکنند.
در گروه درمانی، اعضا علاوه بر ارتباط با درمانگر، از تعامل با سایر اعضای گروه نیز برای شناخت بهتر خود و الگوهای ارتباطیشان استفاده میکنند.
در کلینیک روانشناسی حس تحول، گروه درمانی بهعنوان یکی از خدمات قابل بررسی برای افرادی در نظر گرفته میشود که ممکن است از فرایند رواندرمانی گروهی بهرهمند شوند. نوع گروه، موضوع جلسات و شرایط برگزاری هر گروه میتواند با توجه به برنامه و نیاز مراجعان متفاوت باشد.
اگر نمیدانید گروه درمانی برای شرایط شما مناسب است یا رواندرمانی فردی، میتوانید شرایط خود را با متخصص مطرح کنید تا مسیر مناسب برای شروع مشخص شود.
برای دریافت اطلاعات درباره گروههای درمانی و شرایط تشکیل گروه در حس تحول، درخواست خود را ثبت کنید.
گروه درمانی چیست؟
گروه درمانی یا رواندرمانی گروهی نوعی فرایند رواندرمانی است که در آن چند مراجع در یک فضای درمانی و تحت هدایت یک درمانگر یا متخصص سلامت روان با یکدیگر تعامل دارند.
در رواندرمانی فردی، تمرکز اصلی جلسه بر رابطه میان مراجع و درمانگر است؛ اما در گروه درمانی، ارتباط فرد با سایر اعضای گروه نیز بخشی از فرایند درمان محسوب میشود.
برای مثال، ممکن است فردی در زندگی روزمره متوجه نشود که هنگام برقراری رابطه با دیگران بیش از حد سکوت میکند، از بیان نیازهایش اجتناب میکند یا از ترس قضاوت شدن، احساسات خود را پنهان میکند. تعامل در یک گروه درمانی میتواند فرصتی ایجاد کند تا چنین الگوهایی در محیطی هدایتشده بهتر دیده و بررسی شوند.
بنابراین گروه درمانی فقط به معنای «صحبت کردن چند نفر درباره مشکلاتشان» نیست. گروه باید دارای چارچوب مشخص و هدایت تخصصی باشد تا تعامل میان اعضا بتواند در مسیر درمان قرار گیرد.
گروه درمانی برای چه کسانی مناسب است؟
گروه درمانی برای همه افراد و همه مشکلات، انتخاب یکسانی نیست. مناسب بودن آن به شرایط فرد، هدف درمان و نوع گروه بستگی دارد.
با این حال، افرادی که با برخی از مسائل زیر مواجه هستند ممکن است در صورت تأیید متخصص، گروه درمانی را بهعنوان یکی از گزینههای درمانی بررسی کنند:
- احساس تنهایی یا جداافتادگی از دیگران
- دشواری در برقراری ارتباط با دیگران
- ترس از قضاوت شدن
- مشکل در بیان احساسات و نیازها
- دشواری در ایجاد یا حفظ روابط
- اعتمادبهنفس پایین در روابط اجتماعی
- تکرار الگوهای مشابه در روابط
- دشواری در تعیین مرزهای شخصی
- مشکلات ارتباطی
- احساس شنیده نشدن یا درک نشدن
- نیاز به شناخت بهتر رفتار و واکنشهای خود
- دشواری در مدیریت برخی تعارضهای بینفردی
- تمایل به شناخت بیشتر خود در ارتباط با دیگران
البته وجود یکی از این مشکلات بهتنهایی به این معنی نیست که گروه درمانی بهترین انتخاب برای فرد است. انتخاب نوع درمان باید با توجه به شرایط و ارزیابی تخصصی انجام شود.
گروه درمانی چگونه به فرد کمک میکند؟
یکی از ویژگیهای مهم گروه درمانی این است که فرد میتواند الگوهای ارتباطی خود را نه فقط در ذهن، بلکه در تعامل واقعی با دیگران مشاهده کند.
برای نمونه، فرد ممکن است متوجه شود که:
- هنگام مخالفت دیگران سریعاً حالت دفاعی میگیرد.
- برای جلوگیری از ناراحت شدن دیگران، نیازهای خودش را بیان نمیکند.
- از ترس رد شدن، بیش از اندازه به تأیید دیگران نیاز دارد.
- هنگام دریافت بازخورد احساس ناراحتی یا خشم میکند.
- در روابط خود دائماً نقش خاصی را تکرار میکند.
- در برقراری مرزهای سالم مشکل دارد.
شناخت این الگوها میتواند به فرد کمک کند رفتار و واکنشهای خود را با دقت بیشتری بررسی کند.
گروه درمانی همچنین میتواند فرصتی برای دریافت بازخورد، تمرین مهارتهای ارتباطی و تجربه شیوههای متفاوت تعامل با دیگران ایجاد کند.
در جلسه گروه درمانی چه اتفاقی میافتد؟
نحوه برگزاری جلسات به نوع گروه، هدف آن و رویکرد درمانگر بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان برای تمام گروههای درمانی یک روند ثابت تعریف کرد.
با این حال، در یک گروه درمانی ممکن است موضوعاتی مانند موارد زیر مورد بررسی قرار گیرند:
- تجربههای اعضای گروه
- احساسات و افکار مرتبط با روابط
- شیوه ارتباط با دیگران
- واکنش افراد در موقعیتهای مختلف
- مشکلات بینفردی
- الگوهای تکرارشونده رفتاری
- نحوه بیان نیازها و احساسات
- نحوه دریافت و ارائه بازخورد
- مهارتهای ارتباطی
- تجربه فرد از حضور در گروه
درمانگر مسئول حفظ چارچوب درمانی گروه است و به اعضا کمک میکند تعاملات در مسیر مناسب قرار بگیرد.
قرار نیست همه اعضای گروه مجبور باشند درباره تمام مسائل شخصی خود صحبت کنند. میزان مشارکت و نوع موضوعاتی که مطرح میشوند باید متناسب با شرایط فرد و چارچوب گروه باشد.
مزایای گروه درمانی چیست؟
گروه درمانی میتواند برای برخی افراد مزایایی داشته باشد که در درمان فردی به شکل متفاوتی تجربه میشوند.
تجربه ارتباط با افرادی با دغدغههای مشابه
گاهی فرد تصور میکند فقط خودش با یک مشکل یا احساس خاص مواجه است. شنیدن تجربههای دیگران میتواند احساس متفاوتی نسبت به این موضوع ایجاد کند.
شناخت بهتر خود
واکنش دیگران به رفتارها و صحبتهای فرد میتواند به شناخت بعضی از الگوهایی کمک کند که در زندگی روزمره کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
دریافت بازخورد
در یک چارچوب درمانی مناسب، فرد میتواند بازخورد دیگران را درباره شیوه ارتباط خود بشنود و درباره آن فکر کند.
تمرین مهارتهای ارتباطی
برخی مهارتها مانند بیان احساسات، گوش دادن، مخالفت کردن، درخواست کردن و تعیین مرزها میتوانند در تعامل با اعضای گروه مورد تمرین قرار گیرند.
کاهش احساس انزوا در برخی افراد
تجربه صحبت کردن با افرادی که دغدغههایی مشابه دارند، ممکن است برای بعضی افراد احساس تنهایی و جداافتادگی را کاهش دهد.
مشاهده الگوهای رفتاری
گروه میتواند مانند یک فضای تمرینی باشد که فرد در آن متوجه میشود چگونه با دیگران ارتباط برقرار میکند و چه واکنشهایی را به شکل تکراری نشان میدهد.
گروه درمانی بهتر است یا رواندرمانی فردی؟
نمیتوان گفت گروه درمانی همیشه بهتر از درمان فردی است یا برعکس.
هر کدام از این روشها ویژگیهای متفاوتی دارند و انتخاب میان آنها به شرایط فرد و هدف درمان بستگی دارد.
| ویژگی | گروه درمانی | رواندرمانی فردی |
|---|---|---|
| تعداد مراجعان | چند نفر | یک نفر |
| حضور درمانگر | دارد | دارد |
| تعامل با سایر مراجعان | بخش مهمی از فرایند | وجود ندارد |
| دریافت بازخورد از اعضای گروه | امکانپذیر است | محدودتر است |
| تمرکز بر تجربه فردی | وجود دارد | بسیار پررنگ است |
| تمرین روابط بینفردی | پررنگ | بسته به رویکرد درمانی |
| حریم خصوصی | در چارچوب گروه مدیریت میشود | محدود به رابطه مراجع و درمانگر |
| انتخاب روش | وابسته به شرایط فرد | وابسته به شرایط فرد |
در بعضی شرایط درمان فردی انتخاب مناسبتری است و در برخی موارد گروه درمانی میتواند گزینه مفیدی باشد. گاهی نیز ممکن است فرد به ترکیبی از حمایتهای درمانی نیاز داشته باشد.
چه تفاوتی بین گروه درمانی و مشاوره گروهی وجود دارد؟
اصطلاح «مشاوره گروهی» و «گروه درمانی» گاهی به جای یکدیگر استفاده میشوند، اما همیشه دقیقاً یک مفهوم ندارند.
گروه درمانی معمولاً بخشی از فرایند رواندرمانی است و میتواند با هدف بررسی مشکلات روانشناختی، هیجانی و بینفردی انجام شود.
در مقابل، برخی گروههای آموزشی یا مشاورهای ممکن است بیشتر روی آموزش مهارت یا ارائه اطلاعات درباره یک موضوع مشخص تمرکز داشته باشند.
بنابراین هنگام ثبتنام بهتر است مشخص شود گروه مورد نظر دقیقاً چه هدفی دارد و توسط چه متخصصی برگزار میشود.
آیا گروه درمانی برای اضطراب مناسب است؟
اضطراب میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد و علت و شدت آن در افراد متفاوت است.
برای برخی افراد، مشکلات ارتباطی، ترس از قضاوت، اجتناب اجتماعی یا دشواری در برقراری ارتباط میتواند بخشی از تجربه اضطراب باشد. در چنین شرایطی، یک گروه درمانی متناسب با موضوع و شرایط فرد ممکن است قابل بررسی باشد.
اما اگر اضطراب شدید باشد یا با مشکلات دیگری همراه باشد، ممکن است درمان فردی یا ارزیابی تخصصی گزینه مناسبتری برای شروع باشد.
به همین دلیل، بهتر است فرد قبل از انتخاب گروه درمانی، شرایط خود را با متخصص در میان بگذارد.
آیا گروه درمانی برای مشکلات روابط مناسب است؟
تعامل با دیگران بخش مهمی از تجربه گروه درمانی است و به همین دلیل، در برخی گروهها موضوعاتی مانند روابط، مرزبندی، اعتماد، بیان احساسات و مهارتهای ارتباطی میتوانند مورد توجه قرار گیرند.
اگر فرد متوجه شده است که یک الگوی مشابه را در روابط مختلف خود تکرار میکند، گروه درمانی میتواند فرصتی برای مشاهده و بررسی این الگو در یک محیط درمانی فراهم کند.
با این حال، نوع مشکل و شرایط فرد تعیین میکند که گروه درمانی انتخاب مناسبی باشد یا خیر.
آیا گروه درمانی برای همه مناسب است؟
خیر.
گروه درمانی روش مناسبی برای همه افراد یا همه شرایط نیست.
برخی افراد ممکن است در یک مرحله از زندگی یا در شرایط خاص، بیشتر به درمان فردی، ارزیابی تخصصی یا نوع دیگری از خدمات روانشناختی نیاز داشته باشند.
به همین دلیل، قبل از شروع گروه بهتر است شرایط فرد، هدف او از مراجعه و تناسبش با گروه مورد نظر بررسی شود.
اگر درباره مناسب بودن گروه درمانی برای خودتان مطمئن نیستید، لازم نیست خودتان نوع درمان را تشخیص دهید. میتوانید شرایط خود را با متخصص مطرح کنید.
آیا صحبتهای افراد در گروه درمانی محرمانه است؟
حفظ حریم خصوصی یکی از موضوعات مهم در گروه درمانی است.
اعضای گروه باید نسبت به حفظ اطلاعات شخصی و صحبتهایی که سایر افراد در جلسات مطرح میکنند متعهد باشند و چارچوب این موضوع نیز باید پیش از شروع گروه برای اعضا توضیح داده شود.
با این حال، شرایط محرمانگی در گروه با رواندرمانی فردی یکسان نیست؛ زیرا افراد دیگری نیز در جلسه حضور دارند.
به همین دلیل، آگاهی از قوانین و چارچوب گروه قبل از شروع جلسات اهمیت زیادی دارد.
در گروه درمانی چند نفر شرکت میکنند؟
تعداد اعضای گروه به نوع گروه، هدف آن، رویکرد درمانگر و شرایط برگزاری بستگی دارد.
بنابراین نمیتوان یک تعداد ثابت را برای تمام گروههای درمانی تعیین کرد.
در صورتی که گروه مشخصی در حس تحول در حال تشکیل باشد، اطلاعات مربوط به ظرفیت، موضوع، نحوه برگزاری و شرایط شرکت در همان گروه اعلام خواهد شد.
گروه درمانی چند جلسه است؟
تعداد جلسات نیز به نوع گروه و هدف آن بستگی دارد.
برخی گروهها ممکن است به شکل دورهای و با تعداد جلسات مشخص برگزار شوند و برخی دیگر ساختار متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل، اطلاعات مربوط به تعداد جلسات، زمانبندی و شرایط شرکت باید برای هر گروه به صورت جداگانه اعلام شود.
آیا گروه درمانی آنلاین هم برگزار میشود؟
گروه درمانی بسته به شرایط میتواند به شکل حضوری یا آنلاین طراحی شود، اما مناسب بودن هر شیوه به نوع گروه، امکانات موجود و نظر متخصص بستگی دارد.
اگر ترجیح میدهید جلسات را به صورت آنلاین دریافت کنید، هنگام درخواست اطلاعات این موضوع را مطرح کنید تا شرایط موجود بررسی شود.
چگونه در گروه درمانی شرکت کنیم؟
اگر به دنبال گروه درمانی هستید اما نمیدانید کدام گروه برای شما مناسب است، ابتدا لازم نیست خودتان یک تشخیص یا انتخاب قطعی داشته باشید.
میتوانید هنگام درخواست مشاوره، درباره موضوعی که باعث شده به دنبال گروه درمانی باشید توضیح دهید.
سپس بر اساس شرایط شما، موضوع گروههای موجود و نظر متخصص، امکان شرکت در یک گروه مناسب بررسی میشود.
گروه درمانی در حس تحول
در حس تحول، هدف از ارائه خدمات روانشناختی این است که مسیر دریافت کمک متناسب با شرایط هر فرد انتخاب شود.
گروه درمانی نیز زمانی میتواند گزینه مناسبی باشد که موضوع گروه، شرایط فرد و اهداف درمان با یکدیگر تناسب داشته باشند.
به همین دلیل، صرفاً شرکت در یک گروه درمانی به خودی خود هدف نیست. مهم است که مشخص شود فرد از حضور در گروه چه انتظاری دارد و آیا این نوع درمان برای شرایط او انتخاب مناسبی محسوب میشود یا خیر.
در صورت تشکیل گروههای جدید در حس تحول، اطلاعات مربوط به موضوع گروه، شرایط شرکت و نحوه دریافت اطلاعات در اختیار متقاضیان قرار خواهد گرفت.
اگر نمیدانم گروه درمانی برای من مناسب است چه کار کنم؟
لازم نیست پیش از مراجعه، خودتان تشخیص دهید که به گروه درمانی نیاز دارید یا درمان فردی.
اگر به دلیل مشکلات ارتباطی، احساس تنهایی، دشواری در روابط، نیاز به شناخت بیشتر خود یا هر دغدغه روانشناختی دیگری به دنبال کمک هستید، میتوانید شرایط خود را با متخصص مطرح کنید.
پس از بررسی شرایط، میتوان درباره مناسبترین مسیر برای شروع تصمیم گرفت.
چه زمانی بهتر است برای کمک تخصصی اقدام کنیم؟
گاهی فرد مدت زیادی با یک مشکل زندگی میکند و تصور میکند باید ابتدا خودش آن را حل کند.
اما اگر یک مشکل به شکل مداوم روی روابط، احساسات، عملکرد روزمره یا کیفیت زندگی تأثیر گذاشته است و تلاشهای معمول برای تغییر آن نتیجه کافی نداشته، صحبت با یک متخصص میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
برای مراجعه به روانشناس لازم نیست مشکل حتماً به شدیدترین حالت خود رسیده باشد.
شناخت زودتر یک الگوی تکراری میتواند به فرد کمک کند قبل از عمیقتر شدن مشکل، گزینههای موجود را بررسی کند.
سوالات متداول گروه درمانی
گروه درمانی چیست؟
گروه درمانی نوعی رواندرمانی است که در آن چند نفر تحت هدایت یک درمانگر یا متخصص سلامت روان در جلسات مشترک شرکت میکنند و تعامل میان اعضا نیز بخشی از فرایند درمان است.
گروه درمانی برای چه کسانی مناسب است؟
بسته به نوع گروه، افرادی که با مشکلات ارتباطی، دشواری در روابط، احساس تنهایی، مشکلات بینفردی یا نیاز به شناخت بیشتر خود مواجه هستند ممکن است بتوانند از گروه درمانی بهرهمند شوند. مناسب بودن آن باید با توجه به شرایط فرد بررسی شود.
آیا گروه درمانی بهتر از درمان فردی است؟
خیر. هیچکدام را نمیتوان به طور کلی بهتر دانست. انتخاب میان گروه درمانی و رواندرمانی فردی به شرایط فرد، هدف درمان و نظر متخصص بستگی دارد.
در گروه درمانی چه اتفاقی میافتد؟
اعضا در چارچوب مشخصی که توسط درمانگر هدایت میشود درباره تجربهها و مسائل مرتبط با موضوع گروه صحبت میکنند و ممکن است روی شناخت خود، الگوهای ارتباطی و مهارتهای بینفردی کار شود.
آیا صحبتهای اعضای گروه محرمانه است؟
حفظ حریم خصوصی یکی از اصول مهم گروه درمانی است و اعضا باید نسبت به حفظ اطلاعات یکدیگر متعهد باشند. چارچوب محرمانگی پیش از شروع گروه باید برای اعضا توضیح داده شود.
آیا گروه درمانی برای اضطراب مناسب است؟
بسته به نوع اضطراب، شرایط فرد و موضوع گروه ممکن است گروه درمانی یکی از گزینههای قابل بررسی باشد. در برخی شرایط نیز درمان فردی یا ارزیابی تخصصی اولویت دارد.
آیا گروه درمانی برای مشکلات روابط مناسب است؟
در برخی گروهها موضوعاتی مانند روابط، ارتباط با دیگران، مرزبندی، بیان احساسات و الگوهای بینفردی مورد توجه قرار میگیرند. مناسب بودن گروه به شرایط فرد بستگی دارد.
گروه درمانی چند جلسه طول میکشد؟
تعداد جلسات ثابت نیست و به نوع گروه، هدف آن و برنامه برگزاری بستگی دارد. اطلاعات هر گروه باید هنگام تشکیل آن اعلام شود.
چند نفر در گروه درمانی شرکت میکنند؟
ظرفیت گروه به نوع گروه، هدف جلسات و شرایط برگزاری بستگی دارد و نمیتوان برای تمام گروهها تعداد یکسانی تعیین کرد.
اگر ندانم گروه درمانی برای من مناسب است چه؟
میتوانید ابتدا شرایط و دغدغه خود را با متخصص مطرح کنید. پس از بررسی شرایط، میتوان درباره مناسب بودن گروه درمانی یا رواندرمانی فردی تصمیم گرفت.
شروع مسیر درمان با یک انتخاب آگاهانه
گروه درمانی میتواند برای بعضی افراد فرصتی ارزشمند برای شناخت بهتر خود، تجربه ارتباط متفاوت با دیگران و بررسی الگوهای رفتاری و هیجانی باشد؛ اما این روش برای همه افراد و همه مشکلات انتخاب یکسانی نیست.
اگر به دنبال گروه درمانی در تهران هستید و نمیدانید این روش برای شرایط شما مناسب است یا خیر، میتوانید با حس تحول در ارتباط باشید و درباره شرایط گروههای در حال تشکیل و مسیر مناسب برای شروع مشاوره اطلاعات دریافت کنید.
برای دریافت اطلاعات و درخواست نوبت از کلینیک روانشناسی حس تحول اقدام کنید.